ერთიანი მონაცემთა მოდელი ამცირებს განმეორებით შეყვანას, Excel-ფაილებს და არათანმიმდევრულ ანგარიშებს.
საქართველოს ციფრული განვითარება მოითხოვს სანდო მონაცემებს, დაცულ სერვისებს, გამჭვირვალე სამუშაო პროცესებს და პასუხისმგებლიან ხელოვნურ ინტელექტს. ტექნოლოგია უნდა დაეხმაროს ყოველდღიურ ოპერაციებს და არა შექმნას კიდევ ერთი ცალკე ინსტრუმენტი.
ერთიანი მონაცემთა მოდელი ამცირებს განმეორებით შეყვანას, Excel-ფაილებს და არათანმიმდევრულ ანგარიშებს.
ციფრული სერვისი უნდა ფარავდეს მოთხოვნას, შემოწმებას, გადაწყვეტილებას, შეტყობინებას და არქივს.
წვდომის კონტროლი, ლოგები, სარეზერვო ასლები და უსაფრთხო ფორმები აუცილებელია მონაცემების დასაცავად.
ხელოვნური ინტელექტი სასარგებლოა მაშინ, როცა მისი შედეგი იზომება და ადამიანის მიერ მოწმდება.
| სფერო | გამოწვევა | RSYS-ის პასუხი |
|---|---|---|
| მონაცემები | ინფორმაცია ხშირად ნაწილდება ელფოსტაში, ცხრილებში, დოკუმენტებში და ცალკეულ სისტემებში. | ერთიანი ბაზა, ვალიდაცია, როლები, იმპორტი, ცვლილებების ისტორია და ანგარიშები. |
| სერვისები | ონლაინ ფორმა არ არის საკმარისი, თუ დამუშავება, დამტკიცება და არქივი ხელით რჩება. | სამუშაო პროცესი სტატუსებით, პასუხისმგებლებით, შეტყობინებებით და დოკუმენტებით. |
| AI | მოდელი რისკიანია, თუ მონაცემები არასრულია და შედეგი არ მოწმდება. | კლასიფიკაცია, ამოღება, შეჯამება, ძიება და პროგნოზი ხარისხის კონტროლით. |
| კიბერუსაფრთხოება | ციფრული ზრდა ზრდის წვდომების, ფაილების და სარეზერვო ასლების რისკს. | როლები, ლოგები, სარეზერვო ასლები, უსაფრთხო ფორმები და NIST CSF 2.0-ის ლოგიკა. |
მოთხოვნების კლასიფიკაცია, პასუხების შეთავაზება და ისტორიის შენარჩუნება.
ინვოისების, ხელშეკრულებების, ფორმებისა და ანგარიშების წაკითხვა.
მარაგის, დავალებების, ლოჯისტიკის, ხარისხისა და ხარჯების დაკავშირება.
განმეორებადი ანგარიშები, ანომალიები, KPI და სცენარების შედარება.
| ეტაპი | ძირითადი სამუშაო | შედეგი |
|---|---|---|
| 1. დიაგნოსტიკა | პროცესების, ფაილების, როლების და შეფერხებების აღწერა. | პრიორიტეტული შემთხვევა. |
| 2. მონაცემები | ველები, უფლებები, იმპორტი, სარეზერვო ასლები და ანგარიშები. | სანდო საფუძველი. |
| 3. სამუშაო პროცესი | ფორმები, სტატუსები, დავალებები, შეტყობინებები და დაფები. | ხილული ვადები. |
| 4. AI | კლასიფიკაცია, ამოღება, შეჯამება, ძიება ან პროგნოზი. | გაზომვადი სარგებელი. |
| 5. გაფართოება | სხვა გუნდებზე გადატანა და უსაფრთხოების გადახედვა. | ხელახლა გამოსაყენებელი პლატფორმა. |
[1] UNESCO — საქართველოს ხელოვნური ინტელექტის ეთიკისა და მმართველობის პროფილი. https://www.unesco.org/ethics-ai/en/georgia
[2] მსოფლიო ბანკი — საქართველო, ქვეყნის გვერდი. https://www.worldbank.org/ge
[3] მსოფლიო ბანკი — საქართველოს მონაცემები. https://data.worldbank.org/country/georgia
[4] UN Georgia — საქართველოს ციფრული განვითარების პროფილი. https://georgia.un.org/sites/default/files/2022-05/Digital%20Development%20Country%20Profile_Georgia_final_02.22.pdf
[5] Operational-Technical Agency — CERT-OTA და კიბერუსაფრთხოების კონტექსტი. https://ota.gov.ge/en.html
[6] მსოფლიო ბანკი — ციფრული და AI თემა. https://www.worldbank.org/en/topic/digital
[7] მსოფლიო ბანკი — ციფრული უსაფრთხოების გარანტიები. https://www.worldbank.org/en/topic/digital/brief/digital-safeguards
[8] ITU — ციფრული ინდიკატორები. https://www.itu.int/
[9] NIST — კიბერუსაფრთხოების ჩარჩო 2.0. https://www.nist.gov/publications/nist-cybersecurity-framework-csf-20
[10] OECD — ციფრული ეკონომიკის მიმოხილვა 2024. https://www.oecd.org/en/publications/oecd-digital-economy-outlook-2024-volume-2_3adf705b-en.html
[11] Stanford HAI — AI Index Report 2024. https://arxiv.org/abs/2405.19522
[12] მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი — Global Lighthouse Network. https://www.weforum.org/impact/advanced-tecnologies-manufacturing-factories-scaling-innovations/