World Bank ба ITU үзүүлэлтүүд интернет, mobile хөгжлийг хянах үндсэн эх үүсвэр хэвээр байна [1].
Монголд дижитал үйлчилгээ үнэ цэнтэй болохын тулд өгөгдөл, workflow, баримт бичиг, аюулгүй байдал, тайлан нэг системд ажиллах ёстой.
World Bank ба ITU үзүүлэлтүүд интернет, mobile хөгжлийг хянах үндсэн эх үүсвэр хэвээр байна [1].
Төрийн цахим үйлчилгээний платформ нь workflow ба өгөгдлийн чанарын суурь болж байна [2].
Кибер аюулгүй байдлын бодлого нь logs, backup, access control шаарддаг [3].
AI adoption нь өгөгдлийн засаглал, хүний хяналттай хамт хэрэгжих ёстой [7].
| Чиглэл | Сорилт | RSYS шийдэл |
|---|---|---|
| Өгөгдөл | Мэдээлэл и-мэйл, файл, Excel, салангид системд тардаг. | Нэгдсэн өгөгдлийн сан, шалгалт, эрх, түүх, dashboard. |
| Үйлчилгээ | Маягт байлаа ч шалгах, хаах ажил гар ажиллагаатай байвал саатал үлдэнэ. | Төлөв, хариуцагч, alert, баримт, audit trail бүхий workflow. |
| AI | Цэвэр өгөгдөл ба хүний хяналтгүй AI эрсдэлтэй. | Ангилал, extraction, summary, search ба prediction. |
| Аюулгүй байдал | Нэвтрэх эрх, logs, backup тодорхой байх ёстой. | Roles, logs, backup, secure forms ба NIST CSF 2.0. |
Хүсэлт ангилагдаж, зөв хүн рүү очиж, хаагдах хүртэл мөрдөгдөнө.
Маягт, гэрээ, тайлан structured өгөгдөл болно.
Даалгавар, төлбөр, чанар, логистик нэг урсгалд орно.
KPI, зөрүү, scenario ба найдвартай тайлан хурдан гарна.
| Алхам | Ажил | Үр дүн |
|---|---|---|
| 1 | Процесс, файл, роль, саатал, гар ажлыг зураглах. | Тэргүүлэх use case. |
| 2 | Fields, access, import, backup, reports тодорхойлох. | Найдвартай өгөгдлийн суурь. |
| 3 | Forms, status, tasks, alerts, dashboards байгуулах. | Хариу өгөх хугацаа харагдана. |
| 4 | Classification, extraction, summary эсвэл prediction нэмэх. | Хэмжигдэх бүтээмж. |
| 5 | Илүү олон баг холбож security шалгах. | Дахин ашиглах платформ. |
[1] World Bank — Mongolia data. https://data.worldbank.org/country/mongolia
[2] e-Mongolia. https://e-mongolia.mn/
[3] Mongolia Cyber Security Council context. https://cyber.gov.mn/
[4] ITU DataHub. https://datahub.itu.int/
[5] World Bank — Digital and AI. https://www.worldbank.org/en/topic/digital
[6] NIST Cybersecurity Framework 2.0. https://www.nist.gov/publications/nist-cybersecurity-framework-csf-20
[7] World Bank — Digital and AI. https://www.worldbank.org/en/topic/digital
[8] World Bank — Digital Progress and Trends Report. https://www.worldbank.org/en/publication/digital-progress-and-trends-report
[9] World Bank — GovTech Maturity Index. https://www.worldbank.org/en/programs/govtech/gtmi
[10] NIST Cybersecurity Framework 2.0. https://www.nist.gov/publications/nist-cybersecurity-framework-csf-20
[11] OECD Digital Economy Outlook 2024. https://www.oecd.org/en/publications/oecd-digital-economy-outlook-2024-volume-2_3adf705b-en.html
[12] Stanford HAI — AI Index Report 2024. https://arxiv.org/abs/2405.19522